ینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب*
فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت)
تعداد صفحه:19
فهرست:
آشکارا باید پذیرفت که برق و چگونگی ورود آن به ایران در گامهای نخست، از زمینـه هـای
مهم اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی برشمرده نمیشد و دادهها و اطلاعـات مربـوط بـه آن بـا
دقت دنبال نمیگردید. این روند شاید بدین خاطر بوده که برق یک پدیدهی صـنعتی پیچیـده،
خطرناک و سرمایه بر بود و آیندهای روشنی نیز برای آن پیشبینی نمیشـد. بـه همـین خـاطر
میزان اثرپذیری آن نیز در سطح جامعه ناشناخته بود و هرگز نتوانست با تلگراف که چند دهـه
پیش از آن به پهنه کشور گام نهاد رقابت نماید و از اهمیت سیاسی برخوردار شـود. سیاسـت
مردان سرمایهدار و سرمایهگذار دوران قاجار را یا به خود جلب نکرد و یا آن یکی دو نفری نیز
که بدان پرداختند، در میانهی راه بدان پشت کردند(ماجرای دریافت امتیاز نامه برق و ... توسط
مشیرالسلطنه). از دیگر سو بیگانگان نیز گرایشی را که برای بهرهگیـری و مـدیریت (امنیتـی -
اطلاعاتی) خطوط تلگراف سرتاسری در کشور از خود نشان میدادند، در این باره نشان ندادند
و مقامات نیز برای برپایی و مدیریت آن سر و دست نشکستند. در نتیجه مسایل مربوط به بـرق
به سکوت یا با بیاعتنایی روبرو بـود. امـروزه اطلاعـات مربـوط بـه ورود تلگـراف و ایجـاد
شبکههای ملی و فراملی تلگراف بسیار دقیقتر و با جزییات بیشتری در دسترس است. مقامـاتی
که آنها را اداره میکردند را میشناسیم، ایرانیهایش همه دارای القاب بودند و برای دستیابی بـه
مقام ریاست برآن بر هم سبقت میگرفتند. تلگرافخانهها مانند مکانهای مقدس، امامزادههـا و ...
به صورت پایگاهی برای بستنشینی درآمده بود و شایان یادآوری است که ایـن پایگاههـا در
ماجرای مشروطیت و دیگر هیجانهای سیاسی و اجتماعی ایران نقش بـسیار برجـستهای بـازی
کردند. در برابر اطلاعات مربوط به برق به ویژه در فاصلهی سالهای 1279 تا 1283 خورشیدی
ناشناخته
نارسا، مبهم و و پرسش برانگیز به دست ما رسیده است. منابع ارزشمندی که همزمـان
ورود برق بدان پرداخته باشند و جزییات مربوط به حق تقدمها و ماجراهای وابسته به نـصب و
٢
بهرهبرداری از مولدهای برق را بازگویند و سرنوشت این مولدها را دنبال کنند کمابیش نارسـا
هستند و اسناد یا گزارشهایی که به طور تردیدناپذیری بر این اقدامات روشنی بخـشند، کـم و
حتی ناچیز بوده و اسناد بر جای مانده نیـز از بافـت و یکدسـتی مناسـبی برخـوردار نیـستند.
بسیاری از اطلاعات اولیه افواهی و از راه گوش به گوش به نوشتهها راه یافتهاند و نویـسندگان
همین نوشتههای اندک و برجای مانده نیز برای بررسی درستی و نادرستی مطالب مطـرح شـده
یا به همین اسناد اولیه دسترسی نداشتند و یا اهمیت آنها را ناچیز برمیشمردند. به همین خاطر
از بررسی و ارزیابی مسایل و تاریخ های هر رخداد و دنبال کردن مطالب آنها در هیچکدام بـه
طور جدی خبری نیست.
شایان یادآوری است که هم اینک نیز اگر اسناد مربوط به برق مشهد با پشتکار آقـای ممـتحن
میلانی نوه محمدباقر رضایوف برای اثبات حق تقدم جـدش(محمـد بـاقر میلانـی نـامور بـه
تاجرباشی- رضایوف و معاون التجار) گردآوری نمیشد شاید هنوز هم این گـروه از اسـنادی
که ایشان یافته و عرضه کرده اند( 1) در گوشهای از بایگانیها خاک می خـورد. همچنـین اگـر
علاقه آقای مهندس حامد در ایجاد موزه صنعت برق روندی عملی نمییافت و یا کتاب تاریخ
صنعت برق(2) توسط ایشان تدوین نمیشد
شاید اسناد مهم خاندان امین الضرب دربارهی برق سر از جای دیگری در میآورد و در اختیار
موزه برق تهران قرار نمیگرفت و در برابر دید گذاشته نمیشد و یـا اگـر کتابهـایی دربـارهی
تاریخ صنعت برق نگاشته نمیشد و توجهها را بر نمیانگیخت، اسناد خاندان خلیلـی یکـی از
مدیران سابق برق تهران در دوران جنگ دوم نیز در این باره به دست نگارنده نمیرسید. هنـوز
هم آثار و اسناد بسیاری در این زمینه وجود دارد که در بایگانیهای نگهـداری اسـناد دولتـی و
خصوصی، در کتابخانهها، در کنج خانههای پیشکسوتان صنعت برق و آب و یا در بایگانیهـای
نهادهای دولتی وابسته به این صنعت وجود دارند که شناسایی و طبقه بندی نشده و کمتر کسی
از وجودشان آگاه است (شاید هم هیچکس).
شایان یادآوری است که اگر حیدرخان عمواغلو مهندس برقی که در ماجراهای انقلابـی دوران
پیش و پس از مشروطیت حاضر بود و در ضمن در برق مشهد و تهران نیز به کار گل واداشـته
شده بود (به خدمت برق درآمده بود)، دست به کارهای پرهیـاهوی سیاسـی نمـیزد
تحقیق در موردر چگونگی ورود برق به ایران
